Artikel 50 geldt vandaag: zo labelt Zwaailicht z'n AI-tekst

Sinds vandaag is artikel 50 van de AI-verordening handhaafbaar — het transparantie-artikel. Zwaailicht laat een taalmodel (claude-haiku-4-5) de samenvattingen bij pieken schrijven. Dat is door AI gegenereerde tekst die het publiek informeert, en dus moet er herkenbaar bij staan dat een machine het schreef. Simpel principe; het label moest alleen op een stuk of zes plekken landen, elk met een eigen haakje.

Deployer, geen provider

Twee onderdelen van artikel 50 zijn technisch relevant, en het verschil bepaalt van wie de plicht is. Lid 2 — outputs machinaal markeren (watermerken) zodat ze detecteerbaar zijn — ligt bij de provider van het model, niet bij ons. Wij zijn deployer, en dan geldt lid 4: AI-tekst die het publiek informeert over zaken van algemeen belang moet als zodanig worden aangemerkt, tenzij een mens er redactioneel overheen gaat en de verantwoordelijkheid draagt. Bij ons zit er geen redacteur tussen — detectie, samenvatting en plaatsing zijn volledig geautomatiseerd — dus die uitzondering vervalt en we labelen. Geen chatbot (lid 1 n.v.t.), geen emotieherkenning of biometrie (lid 3 n.v.t.).

Wat door een model gaat, en wat niet

Generatief, en dus gelabeld: de piek-samenvattingen, de wekelijkse stads-recaps, en de social-berichten die diezelfde tekst overnemen.

De rest is deterministisch en krijgt bewust geen label. De enrichment-pipeline die prioriteit, locatie, eenheden en incidenttype uit de ruwe P2000-tekst haalt, draait op regels en lookup-tabellen — geen model. En het ML-model dat nieuwswaarde inschat classificeert, het genereert niet: het bepaalt óf we een piek delen, niet wát erover wordt geschreven. Die vallen niet onder lid 4, en ze labelen zou alleen ruis toevoegen.

Zes plekken, zes haakjes

• Piekpagina — een “AI”-badge met een regel onder de samenvatting, met link naar de uitleg.
• Weekrecap — het bestaande “automatisch gegenereerd” aangescherpt tot “met AI gegenereerd, zonder redactionele controle”.
• Bluesky / X — hier telt het tekenbudget. X rekent 280 gewogen tekens en elke URL als 23 (t.co); de marker wordt vooraf van het budget afgetrokken, zodat de samenvatting inkort in plaats van de disclosure eraf te vallen.
• Instagram-feed — ruim bijschrift (2200 tekens), marker als eigen regel.
• Instagram-story — een story heeft geen bijschrift, dus staat het label ingebakken in de PNG zelf, tussen titel en samenvatting op de kaart.
• RSS (/feed/pieken.xml) — de <summary> bevat de AI-tekst en die feed voedt o.a. het Telegram-kanaal, dus de disclosure gaat mee de feed in — alleen bij de AI-samenvatting, niet bij de regel-gebaseerde fallback.

Klein en terecht

De verplichting is licht en redelijk. Een P2000-melding is een alarmering, geen bevestiging; een AI-samenvatting daarbovenop kan ernaast zitten, en er keek geen redacteur mee. Het label zegt precies dat. Volledige uitleg staat op zwaailicht.nl/over#ai.